Đăng Nhập

                       Theo dõi Congiỏilắm! trên Facebook    Theo dõi Congiỏilắm! trên Google+    Theo dõi Congiỏilắm! trên Twitter

 

Hội chứng vàng da ở trẻ sơ sinh do tăng bilirubin tự do

 

 

Vàng da là một triệu chứng của nhiều nguyên nhân khác nhau, vàng da do có sự gia tăng nồng độ bilirubin trong máu, da nhìn thấy màu vàng khi lượng bilirubin trên 2mg% ở người lớn và trên 7mg% ở trẻ sơ sinh. Dưới đây là những điều cần biết về hội chứng vàng da trẻ sơ sinh do tăng bilirubin tự do.

Hoi chung vang da tre so sinh do tang bilirubin tu doHội chứng vàng da trẻ sơ sinh do tăng bilirubin tự do - Ảnh minh họa

Hội chứng vàng da trẻ sơ sinh do tăng bilirubin tự do là gì?

Chất bilirubin được tạo ra do sự dị hoá của hồng cầu trong cơ thể, sự tan máu của trẻ sơ sinh gấp đôi người lớn, bilirubin tự do (gián tiếp) được di chuyển đến gan nhờ sự liên kết với albumin, tại gan nhờ men glycuronyl transferase, biliru- bin tự do (gián tiếp) được chuyến thành bilirubin kết hợp (trực tiếp) chuyển qua đường mật xuống ruột. Tại đây, một phần được hấp thụ trở lại để loại trừ qua thận, một phần tiếp tục loại trừ qua phân (màu vàng của nhân) thời kỳ sơ sinh có đặc điếm riêng trong chuyến hoá này. Tan máu nhiều do thời gian sống của các hồng cầu ngắn hơn và một tỉ lệ lớn herhoglobin không tạo hồng cầu nên tạo bilirubin cao.

Phân loại của các loại vàng da sơ sinh

Có hai nhóm lớn vàng da tuỳ theo loại bilirubin:

+ Vàng da tăng bilirubin trực tiếp (kết hợp): Loại này ít gặp nhưng nặng nhất là loại vàng da với nước tiểu thẫm màu và phân bạc màu. Hai nguyên nhân lớn là hẹp teo đường mật phải điều trị phẫu thuật;

 

+ Vàng da tăng bilirubin gián tiếp (tự do): Là loại vàng da hay gặp nhất nếu không được theo dõi phát hiện và điều trị kịp thời thì biến chứng cực kỳ nặng đó là vàng nhân xám.

Nguyên nhân hội chứng vàng da trẻ sơ sinh do tăng bilirubin tự do

Tan máu do bất đồng nhóm máu mẹ - con là hiện tượng tan máu do miễn dịch đồng loại. Đặc thù ở tuổi sơ sinh và là nguyên nhân chính gây nên tăng bilirubin gián tiếp trầm trọng có khả năng đe doạ tính mạng trẻ. Cụ thể:

+ Bất đồng ABO: Xảy ra tan huyết khi mẹ có kháng thể anti-anti B chống lại hồng cầu A hoặc B của trẻ. Bình thường kháng thể “tự nhiên" anti A, B trong huyết thanh mẹ nhóm "O" là những IgM không qua rau thai. Nếu vì một lý do gì đó (tổn thương bánh rau, màng đệm...) hồng cầu con sang máu mẹ, trong máu mẹ xuất hiện kháng thể “miễn dịch" kháng hồng cầu này (A, B tuỳ theo) các kháng thế này là IgG qua được rau thai vào máu con và làm vỡ hồng cầu con. Loại bất đồng ABO có thể xảy ra ngay từ khi đứa con thứ nhất, vàng da sáng, xuất hiện sớm từ ngày thứ 2-3 sau đẻ, tăng nhanh, nước tiểu trong, phân vàng;

+ Bất đồng yếu tố Rh: Xảy ra tan máu khi mẹ có hồng cầu Rh(-) con có hồng cầu Rh (+);

+ Bất đồng các yếu tố hiếm: Thường vàng da không trầm trọng nhưng kéo dài, thể trạng trẻ ban đầu không bị ảnh hưởng nhưng về lâu dài sẽ biểu hiện lách to và biến dạng xương;

 

+ Tan máu - thiếu máu do các loại khác, như: trẻ có khối máu tụ, xuất huyết dưới da, khi tiêu huyết, tăng giải phóng bilirubin, còn gặp ở trẻ non tháng, ngạt và nhiễm trùng hoặc trẻ mắc các bệnh huyết tán bẩm sinh như Monkovvsky Chauffard Thalasemia...

+ Do trẻ thiếu hoặc rối loạn các men kết hợp, thiếu men glucuronyl transferase có thể do mắc bẩm sinh như bệnh Gilbert, thiếu men G6PD... hoặc do trẻ non tháng ngạt, nhiễm khuẩn... gây ức chế sản xuất các men.

Điều trị vàng da tăng bilirubin gián tiếp (tự do)

Ánh sáng liệu pháp

Là phương pháp điều trị cho trẻ vàng da tăng bilirubin gián tiếp trên 13mg% (22mmol%). Dùng ánh sáng xanh, trắng có bước sóng 420-480mm, phân bố đều 5-6Uw/cm2/nm để cách xa trẻ 50cm. Đặt trẻ trong lồng ấp, không mặc quần áo, có băng đen bảo vệ mắt. Cho ánh sáng chiếu trực tiếp lên da trẻ, 3 giờ thay đổi tư thế trẻ một lân, sau 5- 6 giờ chiếu thì nghỉ 1 giờ, tiếp tục cho tới khi mức bilirubin gián tiếp xuống mức bình thường.

Thay máu

Chỉ định thay máu khi có bilirubin gián tiếp cao trên 20mg% (34mmol%). Chọn nhóm máu phụ thuộc vào nhóm máu của con và mẹ. Thời điểm, lượng máu thay sẽ phụ thuộc vào cân nặng, ngày tuổi của trẻ.

Truyền albumin

Trong khi truyền albumin, cần tạm ngừng chiếu đèn. Thời điểm truyền sẽ phụ thuộc vào cân nặng, ngày tuổi của trẻ.

 

 

Theo Dieutri

 

Bài viết liên quan:

Bài viết liên quan:

 

Video chọn lọc

Video chọn lọc