Đăng Nhập

                       Theo dõi Congiỏilắm! trên Facebook    Theo dõi Congiỏilắm! trên Google+    Theo dõi Congiỏilắm! trên Twitter

 

Dấu hiệu nhận biết trẻ chậm nói và những việc cha mẹ nên làm

 

 

Thông thường trẻ từ 11 tháng tuổi đã có thể nói được những từ đơn giản. Tuy nhiên, có những trẻ chậm nói, tới 18 tháng tuổi vẫn chưa phát âm được từ nào. Vậy nếu có con bị chậm nói, mẹ cần phải làm gì để khắc phục tình trạng này?

Dau hieu nhan biet tre cham noi va nhung viec cha me nen lam

Dấu hiệu nhận biết trẻ chậm nói và những việc cha mẹ nên làm - Ảnh minh họa

Những biểu hiện phát triển bình thường

Trước 12 tháng tuổi: Ở giai đoạn này, điều quan trọng là phải xem những dấu hiệu cho thấy trẻ sử dụng giọng của chúng có liên quan đến môi trường xung quanh. Những tiếng thì thầm hoặc bập bẹ là giai đoạn sơ khai của phát triển vốn từ. Khi bé lớn hơn chút nữa (thường khoảng 9 tháng), chúng bắt đầu nối các âm thanh với nhau, và nói thành từ như “mẹ” và “bà” (dù không thực sự hiểu nghĩa từ). Trước 12 tháng, bé sẽ chăm chú vào các âm thanh. Những bé nhìn chăm chú nhưng không phản ứng với âm thanh có thể có dấu hiệu của việc không nghe được.

Từ 12 đến 15 tháng: Trẻ ở tuổi này đã phát được khá nhiều âm và ít nhất nói được một hoặc hai từ đúng (không bao gồm “mẹ” và “bà). Các danh từ thường được nói trước, như “bé” và “bóng”. Con bạn cũng đã có thể hiểu và tuân theo những chỉ dẫn (câu lệnh) đơn lẻ, chẳng hạn “đưa cho mẹ quả bóng”.

 

Từ 18 đến 24 tháng: Trẻ phải có vốn từ khoảng 20 từ vào lúc 18 tháng tuổi và 50 hoặc hơn vào thời điểm lên 2. Ở 2 tuổi, trẻ đã học được cách kết nối 2 từ, ví dụ “bé khóc” hoặc “bố béo”. Trẻ 2 tuổi cũng có thể thực hiện được các chỉ dẫn hai bước, ví dụ “nhặt quả bóng lên và đưa cho bố cái cốc”.

Từ 2 đến 3 tuổi: Cha mẹ thường chứng kiến sự “bùng nổ” trong ngôn ngữ của trẻ trong giai đoạn này. Vốn từ của trẻ sẽ tăng lên (tới mức không thể đếm được) và bé sẽ kết hợp ba hoặc nhiều từ hơn trong một câu. Khả năng hiểu cũng tăng lên – vào năm 3 tuổi, bé sẽ bắt đầu hiểu “đặt nó lên bàn” hoặc “đặt nó dưới gầm giường” nghĩa là gì. Con bạn cũng sẽ bắt đầu phân biệt được màu sắc và hiểu các khái niệm mô tả (như to lớn, nhỏ).

Dấu hiệu trẻ chậm nói

Tình trạng trẻ chậm nói có thể đã được biểu hiện từ nhiều tháng trước. Khi mẹ nhận thấy một trong những biểu hiện này thì cần đưa bé tới khám tại các cơ sở y tế để bác sĩ kiểm tra về khả năng ngôn ngữ của bé. Nếu mẹ không quan sát được con ở những giai đoạn đầu thì cần chú ý giai đoạn từ tháng 12 – 24, xem bé có dấu hiệu sau:

+ Trẻ 2 tháng tuổi: Không có phản ứng với giọng nói của cha mẹ;

+ Trẻ 3 tháng tuổi: không quan tâm tới mọi thứ xung quanh;

+ Trẻ 4 tháng tuổi: “dửng dưng” với âm thanh đặc biệt là âm nhạc;

+ Trẻ 6 tháng tuổi: không thích cười và không bảo giờ tự cười;

+ Trẻ 8 tháng tuổi không bắt chược, bập bẹ nói;

 

+ Không sử dụng nhiều điệu bộ, cử chỉ như vẫy tay, cúi chào, đưa tay nhận đồ,…  Thích dùng cử chỉ hơn là lời nói để giao tiếp. Ví dụ: mẹ bảo bé chào mọi người, nhưng bé chỉ vẫy tay mà không nói;

+ Sau 24 tháng nếu bé vẫn không tự mình nói được hoặc khả năng nói bị hạn chế thì mẹ nên cho bé đi khám. Khả năng bắt chước âm thanh và ghi nhớ kém. Có nhiều từ mẹ dạy nhưng bé không nhớ hoặc mất nhiều lần mới nhớ. Sau 24 tháng nếu bé vẫn không tự mình nói được hoặc khả năng nói bị hạn chế, chỉ nói được một số âm thanh đơn giản thì mẹ nên cho bé đi khám.

Những nguyên nhân khiến trẻ chậm nói

Nhiều nguyên nhân có thể khiến trẻ chậm phát triển khả năng nói và ngôn ngữ. Đôi khi chỉ là do trục trặc trong vòm miệng, như với lưỡi hoặc hàm ếch. Dây hãm ngắn cũng có thể hạn chế cử động của lưỡi khiến trẻ khó nói… Trục trặc trong khả năng nghe cũng thường có liên quan đến việc chậm nói, đó là lý do ví sao trẻ nên được bác sĩ tai mũi họng kiểm tra khi có vấn đề về nói. Trẻ khó nghe cũng sẽ gặp khó khăn trong việc hiểu, bắt chước và sử dụng ngôn ngữ.

Do bé mắc một số bệnh, dị tật ảnh hưởng tới khả năng nói

Do bé mắc một số bệnh, dị tật ảnh hưởng tới khả năng nói như: dây hãm ngắn, hở hàm ếch, trục trặc về miệng,… Bé có vấn đề về khả năng nghe cũng liên quan tới việc chậm nói. Bé nghe khó thì thường không hiểu và khó bắt chước theo lời mẹ. Vì vậy, khi đi khám, mẹ hãy cho bé khám đủ tai – mũi – miệng. Một nguyên nhân nữa là do bố mẹ quá “bao bọc” bé, không khuyến khích, trò chuyện với bé. Cho bé xem tivi và các thiết bị điện tử nhiều cũng làm hạn chế khả năng nói vì xem tivi, điện thoại, bé chỉ tiếp nhận âm thanh một chiều và không có hứng thú nói như khi giao tiếp với mẹ.

 

Những dấu hiệu cảnh báo trẻ có vấn đề

Bé sơ sinh không đáp ứng với âm thanh hoặc không phát ra âm thanh nào thì đặc biệt cần chú ý. Từ 12 đến 24 tháng, những trẻ có dấu hiệu sau cần chú ý: Không sử dụng điệu bộ, cử chí, chẳng hạn chỉ hoặc vẫy tay bye-bye khi được 12 tháng tuổi, Thích dùng cử chỉ hơn là lời nói để giao tiếp khi đến 18 tháng tuổi, Không bắt chước được âm thanh khi 18 tháng tuổi, Có khó khăn trong việc hiểu các yêu cầu đơn giản…

Cha mẹ cần làm gì khi trẻ chậm nói?

Giống như nhiều việc khác, phát triển khả năng nói là tổng hợp của khả năng bẩm sinh và nuôi dạy. Bố mẹ có thể tham gia vào việc trẻ nói sớm hay muộn.

+ Từ lúc mới sinh, mẹ hãy hình thành thói quen nói chuyện với bé, kể về mọi việc hàng ngày, đồ đạc trong nhà hay những điều xung quanh để tăng cường sự tiếp xúc về mặt ngôn ngữ cho bé;

+ Khi bé được 6 tháng tuổi, mẹ nên đọc truyện cho bé nghe và xem sách có họa hình. Minh họa bằng lời nói và chỉ cho bé thấy những hình ảnh trong sách. Khi bé được 6 tháng tuổi, mẹ nên đọc truyện cho bé nghe và xem sách có họa hình. Mẹ hãy bắt đầu tập nói cho bé từ những từ đơn giản như ông, bà, bố mẹ;

+ Khi trẻ 1 tuổi, mẹ có thể dạy cho con gọi tên các đồ vật đơn giản, màu sắc của chúng. “Tận dụng” mọi lúc, mọi nơi để nói chuyện với bé. Dù là đi mua đồ, đi ăn hay đi chơi, hãy nói chuyện với bé về chuyến đi, quang cảnh xung quanh. Mẹ không nên nghĩ vì bé còn nhỏ, không hiểu gì và chỉ nói chuyện với người lớn. Điều này có thể khiến bé cảm thấy không được quan tâm và càng ngại nói;

+ Cho bé nghe những loại âm thanh khác nhau cũng là một cách khuyến khích bé nói. Mẹ hãy cùng bé ngồi xem chương trình thiếu nhi, video ca nhạc và chia sẻ về những tình tiết, nhân vật. Đặc biệt không bắt chước giọng trẻ con để nói chuyện với bé;

+ Khi nói chuyện, mẹ cần nói giọng chuẩn để tránh trường hợp bé nhái theo giọng mẹ. Sau này khi lớn, bé sẽ quen dần và sẽ khó sửa hơn;

+ Hãy cho bé ra ngoài gặp gỡ bạn bè để tăng cơ hội giao tiếp của bé với những bạn đồng trang lứa. Khi ở trong môi trường thích hợp, bé sẽ học nói rất nhanh vì muốn giao tiếp với những bạn khác.

Dù con bạn ở tuổi nào đi nữa, nhận ra và xử lý vấn đề càng sớm càng tốt. Bạn nên đưa bé đến khám tại để được bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân và tư vấn điều trị đúng.

 

 

Bài viết liên quan:

Bài viết liên quan:

 

Video chọn lọc

Video chọn lọc