Đăng Nhập
A+ A A-

                       Theo dõi Congiỏilắm! trên Facebook    Theo dõi Congiỏilắm! trên Google+    Theo dõi Congiỏilắm! trên Twitter

 

“Nói dối tự nhiên” ở trẻ nhỏ và những điều bố mẹ cần biết

  • Ngày đăng:

Bé Minh Nguyệt, 3 tuổi, đang ăn cơm trưa, thấy ông lấy bánh mỳ ra ăn thì nói với mẹ: “Mẹ ơi, con không muốn ăn cơm nữa đâu”. Mẹ thấy thế bảo: “Con không ăn nữa thì thôi”. Bé bèn đẩy bát cơm ra, nói với ông: Ông ơi, cho cháu ăn bánh mỳ chấm sữa”. Mẹ liền nói: “Nếu con không ăn hết bát cơm thì không ăn gì nữa, con lên tầng đi ngủ đi”. Bé nghe mẹ nói, òa lên khóc: “Mẹ ơi, con muốn ăn cơm”, rồi lại bê bát cơm lên ăn tiếp. Sau khi ăn cơm xong, bé sang ăn bánh mỳ với ông rất vui vẻ.

noi doi tu nhien o tre nho va nhung dieu bo me can biet 4

“Nói dối tự nhiên” ở trẻ nhỏ và những điều bố mẹ cần biết - Ảnh minh họa

Trong ví dụ trên chúng ta thấy, bé Minh Nguyệt có 2 lần không nói đúng suy ng của mình. Vậy có phải là bé đã nói dối không? Để trả lời câu hỏi này chúng ta phải hiểu nói dối là gì. Có thể nói, nói dối là nói không đúng sự thật, hay không đúng suy nghĩ của mình. Như vậy, ở ví dụ trên, lần đầu bé Minh Nguyệt nói “Không muốn ăn cơm” và lần thứ hai bé nói “Muốn ăn cơm” nhưng thực tế cả hai lần bé nói đều không liên quan đến ý muốn của mình, mà ý muốn thực sự của bé là được ăn bánh mỳ. Do đó, ở chừng mực nào đấy có thể xem là bé đã “nói dối”. Tuy nhiên, đây là cách nói rất tự nhiên ở trẻ, theo đó, trẻ nghĩ ra những câu nói để nhanh chóng đạt được mong muốn của mình chứ không bắt chước ai, nên đây là kiểu “nói dối tự nhiên” ở trẻ nhỏ.

Các ví dụ về “nói dối tự nhiên”

Trong thực tế, có muôn vàn trường hợp trẻ nói dối theo kiểu này. Dưới đây là một số ví dụ:

Ví dụ 1: Bé Khang An, 2 tuổi, bị mẹ nhốt trong củi, bé rất muốn ra ngoài chơi nên nói với mẹ: “Mẹ ơi, con muốn xếp hình, mẹ cho con ra ngoài để con xếp hình.”

Ví dụ 2: Bé Đức Anh, 2 tuổi rưỡi, cả ngày ở trong nhà chơi với bà, bé rất muốn ra sân chơi nhưng bà không cho mà lúc nào cũng chốt chặt cửa. Hôm nay, vì muốn ra ngoài chơi, bé cầm một mẩu rác trong tay và nói với bà, “Bà ơi, bà mở cửa cho cháu vứt rác”. Bà bảo “Cháu bỏ rác vào sọt rác đi”. Nhưng bé không chịu mà nói: “Cháu thích vứt rác ra sân cơ, bà mở cửa ra đi.”

Ví dụ 3: Bé Anh Thơ, 3 tuổi, mỗi lần bị viêm họng mẹ hay cho ngậm thuốc Anpha Choay, bé rất thích. Hôm nay mẹ ốm, cũng mua Anpha Choay để uống. Bé thấy thế liền nói: “Mẹ ơi con bị viêm họng”, rồi giả vờ ho. Mẹ bèn cho bé ngậm 1 viên. Thế là từ đấy, cứ thấy bố mẹ mua thuốc Anpha Choay, bé lại nói bị viêm họng. Mãi sau mẹ mới biết con thích ngậm thuốc này nên nói dối.

Ví dụ 4: Bé Bảo Ngân, 3 tuổi, đang chơi với bố. Mẹ hỏi: “Con đánh răng chưa?”. Vì muốn chơi tiếp với bố nên bé trả lời “Con đánh răng rồi”, để tiếp tục được chơi chứ không phải đứng lên đi đánh răng.

Ví dụ 5: Bé Quỳnh Anh 3 tuổi, đi bộ cùng bố. Đi được một đoạn bé bảo: “Bố ơi, con mỏi chân lắm” và dừng lại chờ bố bế. Thực tế bé nói câu đấy không phải vì bé mỏi chân mà vì bé muốn bố bế.

Ví dụ 6: Bé Kim Oanh 3 tuổi, vừa nhai kẹo vừa chơi đồ hàng cùng với các chú gấu bông. Mẹ thấy thế hỏi “Ai cho con kẹo đấy?”. Bé trả lời “Misa cho con đấy mẹ ạ”. Kỳ thực, Misa là chú gấu bông của bé và bé đang chơi trò chơi tưởng tượng cùng chú gấu của mình.

noi doi tu nhien o tre nho va nhung dieu bo me can biet3 4

“Nói dối tự nhiên” ở trẻ nhỏ và những điều bố mẹ cần biết - Ảnh minh họa

Ví dụ 7: Bố mẹ cho bé Yến, 3 tuổi về quê chơi. Ông bế bé ra vườn, chỉ con gà và hỏi bé: “Đây là con gì?”. Bé Yến trả lời ông: “Đấy là con vịt”. Cứ như thế, ông hỏi con này thì bé lại trả lời con kia. Một lúc sau ông mới biết là bé đang đùa với ông.

Những đặc điểm của kiểu “nói dối tự nhiên”

1. Đây là kiểu nói tự nhiên, bản năng của trẻ

Như trên đã nói, đây là kiểu nói dối rất tự nhiên bởi trẻ không bắt chước ai cả. Cách nói dối này của trẻ tự nhiên không khác gì nói thật, bởi ở lứa tuổi lên 2, lên 3, trẻ chưa phân biệt được nói thật và nói dối mà cách nói trẻ lựa chọn sẽ là cách đem lại hiệu quả cao nhất. Nếu nghĩ rằng nói thật có tác dụng thì trẻ sẽ nói thật, còn nếu nghĩ nói dối có tác dụng, trẻ sẽ nói dối.

2. “Nói dối tự nhiên” không xấu

Việc trẻ nhỏ nói dối kiểu này không phải là chuyện xấu, ngược lại, còn là dấu hiệu cho thấy trí não trẻ phát triển bình thường. Hầu hết mọi đứa trẻ đều trải qua giai đoạn nói dối này, tùy vào từng trẻ mà hiện tượng “nói dối tự nhiên” xuất hiện lần đầu khi đến 2 tuổi, 3 tuổi hay 4 tuổi. Những trẻ càng thông minh thì càng có xu hướng nói dối sớm.

3. “Nói dối tự nhiên” là một trò chơi của trẻ nhỏ

“Nói dối tự nhiên” đôi khi là một trò chơi, trò đùa vui của trẻ nhỏ. Theo đó, trẻ sẽ giấu suy nghĩ thật của mình để người khác không biết. Cũng giống như khi chúng ta chơi bài, chúng ta sẽ không muốn người khác biết cây bài chúng ta đang cầm; hay khi chơi cờ, chúng ta không muốn người khác biết nước đi tiếp theo của mình là gì và mục đích của các trò chơi này là để giải trí cho vui.

4. “Nói dối tự nhiên” là một kiểu sáng tạo của trẻ nhỏ

noi doi tu nhien o tre nho va nhung dieu bo me can biet3 1

“Nói dối tự nhiên” ở trẻ nhỏ và những điều bố mẹ cần biết - Ảnh minh họa

Mặc dù kiểu nói dối này còn đơn giản, nhưng với trẻ nhỏ thì đã là một sự sáng tạo lớn, theo đó, trẻ đã bắt đầu lựa chọn một trong nhiều cách nói mình nghĩ ra để đạt mục đích chứ không đơn thuần là việc mô tả lại sự vật hiện tượng. Những đứa trẻ thông minh thường hay muốn làm khác ý của mọi người và kiểu nói dối này là một cách để trẻ thể hiện sự khác biệt đấy.

5. “Nói dối tự nhiên” là trò chơi trong trí tưởng tượng của trẻ

Trí tượng tượng càng phong phú thì trẻ càng nghĩ ra nhiều kịch bản trong các trò chơi của mình. Khi đang đắm mình trong thế giới trẻ thơ, trẻ có thể nói những câu không đúng với thực tại nhưng đấy không phải là trẻ nói dối người khác mà là trẻ đang chơi trò tưởng tượng của mình.

6. “Nói dối tự nhiên” là cách để trẻ đạt được mục đích của mình

“Nói dối tự nhiên” là cách nói để trẻ đạt được mục đích của mình chứ không để hại ai cả. Theo đó, trẻ sẽ lựa chọn cách nói hay nhất trong những cách trẻ nghĩ ra để đạt được mong muốn của mình một cách nhanh nhất. Những mục đích đấy có thể là muốn tiếp tục chơi trò đang chơi; không muốn làm một việc gì đấy; muốn ăn một thứ nào đấy, hay đơn giản chỉ vì trẻ thích nói như thế cho vui…

Cách ứng xử của bố mẹ khi con bắt đầu sử dụng kiểu “nói dối tự nhiên”

Chúng ta biết rằng nói dối chỉ thực sự xấu khi lời nói đấy làm hại người khác. Với trẻ nhỏ, khi nói dối theo kiểu tự nhiên này, trẻ còn chưa hiểu khái niệm nói dối là gì. Trẻ nói ra chỉ vì ý thích của mình một cách tự nhiên và bản năng. Vì thế, bố mẹ không nên thấy con nói dối mà lo lắng, thậm chí nên mừng vì trí não con phát triển. Vấn đề là làm thế nào để nói dối không trở thành thói quen, dần hình thành tính xấu của trẻ. Muốn thế bố mẹ phải tinh ý để biết khi nào con đang nói khác suy nghĩ của mình hay nói khác với thực tế. Sau đấy tùy từng tình huống mà ứng xử cho phù hợp. Những lời nhắc nhở, những cách cư xử hợp lý của bố mẹ sẽ giúp xây dựng nhân cách tốt cho con ngay từ khi còn nhỏ.

1. Để ý, phát hiện khi nào con nói dối

Vì đây là những câu nói dối đơn giản nên bố mẹ hoàn toàn có thể nhận biết được nếu luôn quan tâm, tiếp xúc với con hằng ngày. Chẳng hạn, với cùng một diễn biến như mọi ngày nhưng trẻ lại có thái độ, lời nói khác thì có thể trẻ đang nói dối.

2. Không lo lắng, trách phạt con

Đây là kiểu nói tự nhiên của trẻ, do vậy, khi trẻ có những biểu hiện nói khác đi so với suy nghĩ thật của mình, bố mẹ không nên cho rằng con không ngoan, gán cho con tính xấu hay dùng những lời nói, hành động nặng nề để phán xét, trách phạt, tạo tâm lý không vui cho con.

3. Khuyến khích con nói thật suy nghĩ của mình

noi doi tu nhien o tre nho va nhung dieu bo me can biet3 5

"Nói dối tự nhiên” ở trẻ nhỏ và những điều bố mẹ cần biết - Ảnh minh họa

Nếu việc nói dối của con nhằm tác động đến quyết định sau đấy của bố mẹ, bố mẹ nên phán đoán xem thực chất con muốn gì. Xét thấy yêu cầu của con hợp lý, không có gì sai trái, bố mẹ nên khuyến khích con nói ra mong muốn của mình, từ đấy dần giúp con có đủ can đảm để nói thật. Như ví dụ 1 ở trên, bé Khang An muốn ra khỏi cũi để đi chơi, nhưng lại nói với mẹ là muốn ra khỏi cũi để xếp hình. Nếu thấy có thể cho con ra ngoài đi chơi được, mẹ hãy hỏi là “Con muốn ra khỏi cũi để đi chơi phải không?”, để khuyến khích con nói thật suy nghĩ của mình.

4. Tham gia vào trò chơi tưởng tượng của con

Nếu trẻ nói dối dựa trên trí tưởng tưởng của mình, thay vì thực tế hóa mọi thứ, bố mẹ nên hòa mình vào thế giới của con để giúp cho trí tưởng tượng của con được dịp phát huy, tự do bay bổng. Những trẻ có óc tưởng tượng phong phú sẽ có khả năng phát triển tư duy xã hội, trí tuệ cảm xúc. Cùng với hệ số IQ cao, trí tuệ cảm xúc (EQ) phát triển sẽ giúp trẻ thành đạt hơn trong cuốc sống. Trường hợp này giống như kiểu nói dối của bé Kim Oanh ở ví dụ 6 trên đây.

5. Làm ngơ, đánh lạc hướng con bằng những việc khác

Bởi trí não của trẻ nhỏ cần được thu nhận nhiều hơn những điều tích cực thay vì tiêu cực nên trong trường hợp những điều trẻ nghĩ, trẻ nói ra không hợp lý, không phù hợp với quy chuẩn đạo đức thông thường, bố mẹ hãy đánh lạc hướng con bằng những trò chơi, những sự việc khác, để con quên đi suy nghĩ của mình. Không nên nhấn mạnh hay tạo tâm trạng nặng nề cho con, vô tình sẽ làm con ghi nhận cách nghĩ sai, việc làm sai của mình thêm một lần nữa.

6. Không đề cao con hơn những đứa trẻ khác

Khi thấy con hay nói dối kiểu này, bố mẹ không nên nghĩ rằng con thông minh hơn người mà chủ quan trong việc giáo dục con. Thực tế, có nhiều trẻ thể hiện sự thông minh từ nhỏ, nhưng vì không được dạy dỗ đúng mực nên nhân cách phát triển theo hướng không tốt, để rồi cuối cùng lại gây thất vọng cho những người thân yêu.

7. Không đáp ứng yêu cầu của con

Nếu việc nói dối của con nhằm không làm hoặc làm việc gì đấy mà bố mẹ thấy không thỏa đáng, hãy kiên quyết khước từ yêu cầu của con. Việc này sẽ giúp con hiểu rằng cách làm đấy, cách nói đấy của con không đem lại kết quả gì. Muốn bố mẹ thực hiện yêu cầu của mình, con phải làm theo lời của bố mẹ trước, chứ không thể dùng cách nói dối để che dấu thiếu sót của mình. Trường hợp này giống ví dụ đầu tiên về bé Minh Nguyệt.

***

“Nói dối tự nhiên” là sản phẩm từ óc sáng tạo của trẻ nhỏ. Trí não càng phát triển thì trẻ càng sớm áp dụng kiểu nói dối này. Trong hầu hết các tình huống nói dối như đã trình bày ở trên, trẻ sẽ bỏ dần khi lớn lên vì tự trẻ không còn cảm thấy hứng thú nữa.

Những nguyên nhân và hậu quả của việc trẻ nói d...

Trẻ nhỏ rất nhạy cảm với thái độ của người lớn, chỉ một biểu hiện khác trên nét mặt, trong giọng nói là trẻ có thể đo...

Tuy nhiên, với những câu nói dối để đòi hỏi những điều không hợp lý, nếu bố mẹ không phát hiện ra mà vẫn đáp ứng yêu cầu của con, thì lần sau, thay vì cố gắng làm theo lời bố mẹ, trẻ lại sẽ tiếp tục nói dối để đạt được mục đích. Đấy mới thực sự là nói dối và sẽ được phân tích kỹ hơn trong bài viết sau. Mà khi nói dối đã trở thành thói quen thì cũng như bất kỳ thói xấu nào khác, việc từ bỏ sẽ khó hơn rất nhiều so với việc ngăn chặn, tránh xa ngay từ đầu.

Xin vui lòng nhấp vào liên kết sau đây để biết những nguyên nhân và hậu quả của việc trẻ nói dối. <<Trẻ nói dối>>

Xem thêm:

Những nguyên nhân và hậu quả của việc trẻ nói dối

Làm gì khi trẻ nói dối và các biện pháp ngăn ngừa con nói dối (Phần 1)

Làm gì khi trẻ nói dối và các biện pháp ngăn ngừa con nói dối (Phần 2)

Minh Hải

.

 

Bài viết liên quan:

Bài viết liên quan:

Video chọn lọc