Đăng Nhập

                       Theo dõi Congiỏilắm! trên Facebook    Theo dõi Congiỏilắm! trên Google+    Theo dõi Congiỏilắm! trên Twitter

 

Phong tục mừng tuổi, lì xì ngày Tết ở Việt Nam và những hệ lụy với trẻ em

  • Ngày đăng:

28 Tết, bố chở Ngọc Anh và bà ngoại về quê đi Tết cụ Ngoại. Ngọc Anh đang chạy chơi ngoài sân nhà cụ thì một ông cậu chạy đến mừng tuổi bé một tờ 100 nghìn đồng, Ngọc Anh không cầm mà cứ đứng nhìn tờ tiền. Bà ngoại thấy thế nói: “Cháu xin ông đi!”, mãi một lúc sau bé mới cầm. Năm nay Ngọc Anh 3 tuổi và đây là lần đầu tiên bé trực tiếp cầm tiền. Một lúc sau, cả nhà ra về, khi đi gần đến cổng thì một bà mợ, nhà ở bên cạnh, chạy sang mừng tuổi Ngọc Anh một tờ 100 nghìn đồng nữa. Bố bảo: “Con cảm ơn bà đi”, Ngọc Anh không nói gì. Bà ngoại nói: “Cháu xin bà đi”, thì Ngọc Anh nói: “Cháu có rồi mà”, rồi đứng im nhìn tờ tiền, nét mặt rất căng thẳng. Trong khi đấy, bà mợ cứ giơ tờ tiền trước mặt Ngọc Anh. Đột nhiên Ngọc Anh vươn tay lấy tờ tiền rất nhanh, rồi ngay lập tức thả rơi xuống đất. Bố hoàn toàn bất ngờ trước hành động của con, vội vàng nhặt tờ tiền lên để khỏi làm mất lòng bà mợ.

phong tuc mung tuoi li xi ngay tet va nhung he luy voi tre em1

Phong tục mừng tuổi, lì xì ngày Tết ở Việt Nam và những hệ lụy với trẻ em - Ảnh minh họa

Qua câu chuyện trên, chúng ta thấy, bé Ngọc Anh chẳng có hứng thú gì với tiền mừng tuổi, khi nhìn tờ tiền thứ hai giống hệt tờ thứ nhất, bé thấy chán lắm, nên mới có hành động như thế. Không riêng Ngọc Anh, nhiều trẻ nhỏ, khi được mừng tuổi, thì nói: “Nhà cháu có nhiều lắm, cháu không lấy đâu”. Sở dĩ như thế vì trong suy nghĩ của trẻ, tiền là thứ đồ chơi không có gì hấp dẫn cả.

Hiện nay, mừng tuổi đã trở thành vấn đề đau đầu của không ít người mỗi khi Tết đến. Ai cũng lo tính toán số tiền mừng tuổi phải chi trong dịp Tết là bao nhiêu, rồi lo đổi tiền để mừng tuổi trẻ nhỏ. Thế nhưng mừng tuổi lại không phải là điều trẻ em nghĩ đến, ít nhất là trẻ lên 3, lên 5. Thậm chí, việc được người lớn mừng tuổi còn làm trẻ cảm thấy khó chịu. Với trẻ lớn tuổi hơn, nếu không có tác động của người lớn, chắc rằng tiền mừng tuổi cũng không phải là điều chúng quan tâm.

 

Như chúng ta biết, phong tục mừng tuổi, lì xì ngày Tết ở Việt Nam đã có từ xa xưa, theo đấy, người lớn tặng cho trẻ nhỏ những đồng xu để giúp xua đuổi tà ma, quỷ dữ. Qua thời gian, tiền xu được thay bằng những tờ tiền lẻ mới và có màu đỏ để người nhận mừng tuổi gặp may mắn trong năm mới. Thế nhưng gần đây, việc mừng tuổi, lì xì đã biến tướng hoàn toàn, những giá trị trước kia không còn nữa, mà thay vào đấy, người ta sẽ coi trọng tiền mừng tuổi khi đó là những tờ tiền có mệnh giá lớn, chứ không quan trọng chúng màu gì, mới hay cũ.

Với trẻ nhỏ, khi lần đầu được mừng tuổi, các bé ít nhiều đều có biểu hiện giống bé Ngọc Anh trong câu chuyện kể trên, không có ý niệm gì về tiền. Nhưng lâu dần, qua nhiều lần được mừng tuổi, các bé hiểu tiền là gì và biết phân biệt mệnh giá từng đồng tiền. Đến khi các bé nhận thức được giá trị của tiền thì cũng là lúc phát sinh nhiều chuyện dở khóc dở cười, như bóc bao lì xì để kiểm tra tiền ngay sau khi được mừng tuổi; gạ người lớn mừng tuổi; xin tiền lì xì cho anh, chị, em khác; thậm chí tranh nhau, đánh nhau vì tiền mừng tuổi v.v...

Chưa nói đến sức ép đặt lên vai người lớn trong việc chuẩn bị tiền mừng tuổi, tiền lì xì, rõ ràng phong tục mừng tuổi, lì xì ngày tết đang ảnh hưởng xấu đến việc hình thành nhân cách trẻ. Việc coi trọng giá trị đồng tiền từ nhỏ sẽ làm trẻ nảy sinh tính ích kỷ, ganh đua, so bì hơn thiệt. Thế nhưng, đấy chưa phải là tất cả, khi chúng ta mừng tuổi, lì xì cho trẻ, chúng ta đang tự làm mất đi cơ hội dạy trẻ hiểu đúng về vai trò, giá trị của đồng tiền, mà qua đó có thể khuyến khích trẻ đam mê lao động, sáng tạo trong cuộc sống. Để hiểu rõ hơn về điều này, chúng ta hãy xem câu chuyện dưới đây:

 

Gia đình cậu bé Duy, 12 tuổi, có một cửa hàng bán hoa rất đông khách. Từ nhỏ Duy đã giúp bố mẹ làm nhiều việc nhà, đặc biệt là giúp mẹ cắm hoa để bán cho khách hàng. Đến nay, Duy đã có thể tự mình cắm những lẵng hoa rất đẹp. Về phần mình, bố mẹ không để Duy thiếu thốn bất cứ điều gì. Lúc nhỏ, bố mẹ luôn chăm sóc cho Duy từng miếng ăn, giấc ngủ, Duy được sống trong một bầu không khí vui vẻ, hạnh phúc, tràn ngập tiếng cười. Khi lớn lên, bố mẹ cho Duy theo học ở ngôi trường tốt nhất địa phương, và còn cho Duy học đàn violon từ rất sớm.

Bố mẹ cũng không quên dạy Duy cách tự chăm sóc bản thân mình, cũng như quan tâm, giúp đỡ người khác; biết sống chan hòa với bà con hàng xóm, bạn bè cùng trang lứa; biết yêu thiên nhiên, động vật, cỏ cây, gìn giữ môi trường sống xung quanh. Dù yêu thương con nhưng không có nghĩa là bố mẹ chiều Duy vô điều kiện. Cũng như bao đứa trẻ khác, Duy hay đòi cái này, cái kia khi thấy thích, nhưng bố mẹ chỉ chiều theo ý con nếu đòi hỏi đấy hợp lý. Còn nếu thấy không hợp lý, bố mẹ sẽ không làm theo, dù cho con có đòi thế nào đi chăng nữa. Đặc biệt là chưa bao giờ bố mẹ cho Duy sở hữu tiền.

Do được học từ nhỏ, nên Duy chơi đàn violon rất hay, mỗi khi có lễ hội gì là cậu lại tham gia biểu diễn với dàn nhạc địa phương. Dàn nhạc này bao gồm nhiều người, có cả người già và trẻ em, cả nam lẫn nữ, mỗi người sử dụng một nhạc cụ, từ trống, kèn cho đến nhiều loại đàn, sáo khác nhau. Duy là người nhỏ nhất trong dàn nhạc. Vào những dịp như thế, Duy rất thích, hôm nào cũng miệt mài luyện tập.

Phong tuc mung tuoi li xi ngay Tet 22

Một hôm đi học về, Duy cùng bạn đi qua một cửa hàng nhạc cụ, thấy cửa hàng bày bán một cây violon làm bằng gỗ Vân Sam rất đẹp, Duy thích lắm, cứ đứng nhìn và ao ước có được cây đàn ấy, vì cây đàn của cậu đã cũ lắm rồi. Duy đi nhanh về nhà để nói cho bố, mẹ biết mong muốn của mình, mặc dù cậu không chắc bố, mẹ có đồng ý mua cho không.

 

Khi nghe Duy kể về chiếc đàn, thái độ của bố khác hẳn mọi lần, bố bảo Duy mô tả lại thật kỹ từng chi tiết của chiếc violon. Thế rồi, hai bố con cùng nhau đến cửa hàng nhạc cụ để xem. Bố và Duy đứng nói chuyện với chú bán hàng về xuất xứ của chiếc đàn, về khác biệt giữa chiếc đàn này so với những chiếc đàn khác. Trước khi ra về, bố hỏi và biết được chiếc đàn có giá 4 triệu đồng.

Về đến nhà, bố bảo Duy ngồi nói chuyện với bố.

- Bây giờ con đã biết chiếc đàn giá bao nhiêu rồi. Bố, mẹ đồng ý sẽ mua cây đàn này cho con nhưng mua bằng tiền của con, chứ không phải là tiền của bố, mẹ. - Bố nói với Duy.

- Nhưng con có tiền đâu ạ? - Duy trả lời bố

- Con đã học được cách cắm hoa rất đẹp, từ hôm nay trở đi, bố mẹ sẽ trả tiền cho mỗi lẵng hoa mà con cắm và bán được - Bố trả lời - Số tiền con nhận được là tiền bán hoa trừ đi tiền nguyên liệu. Ví dụ, bó hoa của con có 9 bông hồng, bán được 60 nghìn đồng, thì số tiền con nhận được là 10 nghìn đồng, sau khi trừ đi 50 nghìn đồng tiền hoa nguyên liệu và các phụ kiện khác.

Duy nghe xong, hiểu ý bố ngay. Cậu rất vui. Từ hôm đấy, Duy háo hức với kế hoạch bố đề ra, chăm chỉ cắm hoa bất cứ khi nào có thời gian rỗi. Những lẵng hoa Duy cắm đều rất đẹp mắt và thường bán được ngay. Chỉ sau hai tháng, Duy đã có đủ số tiền cần thiết. Sau khi nhận tiền từ tay bố mẹ, cậu vui lắm, chạy ngay đến cửa hàng nhạc cụ mua chiếc violon cậu thích.

 

Trong câu chuyện trên, chúng ta thấy, người bố chỉ cho con tiếp xúc với tiền khi con đã 12 tuổi, vào thời điểm mà con đã rèn luyện được nhiều thói quen tốt; biết quan tâm đến những người xung quanh; biết theo đuổi đam mê theo cách của mình… Hơn nữa, người bố cũng cho con tiếp cận tiền theo cách để con hiểu tiền chỉ là phương tiện, là vật trung gian nhằm trao đổi các giá trị khác nhau, chứ tiền không phải là vật có giá trị sử dụng, là mục đích trong cuộc sống. Trong cách giáo dục của mình, ban đầu bố, mẹ tạo điều kiện cho con theo đuổi đam mê, từ đó nảy sinh mong muốn, nhu cầu hợp lý. Rồi để đáp ứng nhu cầu đấy, người bố lại khuyến khích con tự thân vận động để có được điều mình muốn bằng chính sức lao động, kỹ năng khéo léo của con. Làm như thế, người bố đã giúp con hiểu đúng bản chất của đồng tiền, cũng như không để đồng tiền làm lu mờ những giá trị khác, đảm bảo cho con một cuộc sống hạnh phúc, thành công trong tương lai.

Như vậy, việc cho trẻ tiếp xúc với tiền là điều tất nhiên phải làm nhưng tiếp xúc vào lúc nào và bằng cách nào mới là quan trọng. Nếu biết dạy trẻ giá trị của đồng tiền đúng lúc, đúng cách thì hoàn toàn không gây ra những chuyện tiêu cực mà ngược lại còn giúp trẻ có được nhiều bài học bổ ích, sẵn sàng đối mặt với thực tế và làm chủ cuộc đời mình. Tuy rằng, mỗi người mỗi cảnh, nhưng nếu quan tâm đến con đúng mức, có kế hoạch dạy con theo từng giai đoạn, chúng ta đều có thể tạo ra những cơ hội thích hợp để dạy con hiểu đúng giá trị của đồng tiền, sử dụng đồng tiền hợp lý.

Quay trở lại với phong tục mừng tuổi, lì xì trẻ nhỏ ngày tết. Thực tế hiện nay, mừng tuổi chỉ là cách để người lớn thể hiện sự đối nhân xử thế, duy trì, phát triển các mối quan hệ của mình, chứ không liên quan đến trẻ em. Thậm chí, trong một số hoàn cảnh, trẻ em còn bị đem ra làm trung gian cho những trao đổi của người lớn. Nhiều người mượn việc mừng tuổi trẻ để thể hiện đẳng cấp của mình, chứ không nghĩ đến tác dụng tốt, xấu của phong tục mừng tuổi đầu năm đối với trẻ nhỏ. Rất hiếm người trước khi mừng tuổi trẻ lại hỏi xem năm qua cháu học giỏi không, cháu có ngoan không, có làm được nhiều việc tốt không, rồi tùy thuộc vào thành tích của trẻ để mừng tuổi ít hay nhiều. Điều đấy có nghĩa tiền mừng tuổi trẻ nhận được không liên quan gì đến việc học tập, lao động hay bất kỳ nỗ lực nào của trẻ. Như vậy, trong suy nghĩ của trẻ, không có mối liên hệ nào giữa việc được sở hữu tiền và những cố gắng, sáng tạo của bản thân. Từ đấy, trẻ không thấy cần thiết phải học hỏi, phấn đấu trong cuộc sống.

Đồng thời, khi chưa hiểu rõ bản chất của tiền, mà lại biết được sức mạnh của đồng tiền trong việc trao đổi hàng hóa, thỏa mãn nhu cầu vật chất, trẻ sẽ có tâm lý tôn sùng đồng tiền vô điều kiện. Nghĩa là cứ có nhiều tiền là được, không cần biết tiền từ đâu ra. Khi lớn lên, những người như thế dễ coi thường các giá trị đạo đức, tinh thần, có xu hướng kiếm tiền bằng mọi cách, dẫn đến cuộc sống nhiều hệ lụy, không có được hạnh phúc vẹn toàn.

Vì những lý do nêu trên, đã đến lúc chúng ta có cách nhìn khác về phong tục mừng tuổi, lì xì ngày tết để cùng nhau thay đổi theo hướng tích cực, thậm chí loại bỏ phong tục năm mới này nếu có thể, để giảm bớt những hệ lụy không đáng có cho trẻ nhỏ.

Chúng ta không cần lo lắng rằng trẻ sẽ buồn khi không được nhận tiền lì xì vào dịp Tết. Việc được mừng tuổi, lì xì, dù ở thời xa xưa hay hiện tại, đều không phải do trẻ nghĩ ra, mà là thói quen người lớn mang lại cho trẻ. Vì thế, chúng ta hoàn toàn có thể thay đổi thói quen này của trẻ nếu muốn. Thực tế, những điều trẻ mong muốn trong dịp Tết không khác là bao so với trong các kỳ nghỉ khác, bởi chúng đâu đã nghĩ đến chuyện lễ nghĩa, thăm hỏi, đi Tết như người lớn. Điều chúng cần chỉ là được vui chơi, có chăng sự khác biệt so với ngày thường là chúng muốn được vui chơi nhiều hơn mà thôi. Tùy từng lứa tuổi mà trẻ có những trò chơi, niềm vui khác nhau, nhưng nhìn chung, cái chúng cần vẫn là sự quan tâm của bố, mẹ.

Như vậy, thay vì mừng tuổi cho con trẻ, bắt trẻ tuân theo những lễ nghi của người lớn, với con mình, bố mẹ hãy quan tâm, dành nhiều thời gian hơn cho con. Thông qua việc quan tâm đến con mà định hướng cho con về những trò chơi trong dịp lễ Tết, để con tham gia vào những thú vui lành mạnh, an toàn, có lợi cho sức khỏe; tránh vui chơi quá đà, ăn uống thất thường và kịp thời ngăn chặn con khỏi tiêm nhiễm những thói hư, tật xấu. Thêm vào đó, bố mẹ cũng nên cho con đi thăm quan, du lịch; đến các điểm vui chơi dành cho trẻ em; tham gia các trò chơi dân gian, các lễ hội văn hóa tại các vùng miền khác nhau để con thêm hiểu, thêm yêu quê hương, đất nước.

Với trẻ khác, thay vì mừng tuổi, chúng ta chỉ cần hỏi thăm, khen ngợi trẻ, qua đó khuyến khích trẻ học tập, rèn luyện những đức tính tốt. Đôi khi, những lời hỏi thăm, khen ngợi hợp lý còn làm trẻ thích thú hơn cả việc được mừng tuổi. Nếu có ý định tặng quà cho trẻ thì nên mua cho trẻ đồ chơi có tính giáo dục, dụng cụ học tập hay những quyển sách bổ ích để khuyến khích trẻ học hỏi kiến thức.

Càng nhanh chóng thay đổi phong tục mừng tuổi, lì xì ngày tết, chúng ta càng kịp thời bảo vệ được lớp trẻ, đặc biệt là những trẻ nhỏ còn đang thờ ơ với đồng tiền. Có thay đổi hay xóa bỏ được phong tục đầu năm này hay không, hoàn toàn phụ thuộc vào quan điểm và sự đồng lòng của toàn xã hội!

 

Minh Hải

 

Bài viết liên quan:

7 bài học mẹ cần dạy con gái

Làm cha mẹ chắc hẳn là một “nghề” khó khăn nhất trong mọi nghề, và điều này càng thêm thách thức nếu bạn có một cô con...

Bài viết liên quan:

 

Video chọn lọc

Video chọn lọc